Aroma yoğunluğu ne anlama gelir
Yoğunluk, bir tütünün notalarının ne ölçüde baskın algılandığını anlatan bir kavramdır; nota çeşitliliğiyle aynı şey değildir. Değerlendirmeye yakmadan girişmek işinizi kolaylaştırır, çünkü kuru yaprağın çıplak kokusu elinize bir referans noktası verir özellikle tadıma yeni başlayanların gözünden kaçan bir noktadır. Burada no. 1 tubos nasıl içilir gibi tüple korunan bir kutu ve no. 2 torpedo nasıl içilir gibi tekli bir çubuk karşılaştırılabilir. Yakılmamış çubuğu çekerken ağıza gelen tat ne kadar belirgin ise aroma gücü o ölçüde fazla demektir ve bu basit adım bütün notları daha sağlam bir zemine dayandırır. Notu hemen kaydetmek gerekir, çünkü bellek kısa sürede silikleşir. Aynı çubuğu iki kez koklamak hatayı önler çünkü gürültülü yerlerde hafif kokular çabucak kaçırılır. Yoğunluk tek başına iyilik ölçüsü değildir; yalnızca şiddeti anlatır. Kısacası ilk denemede acele etmemek ve ölçütleri baştan netleştirmek en doğru yol olur. Kriter netleşince her çubuk aynı terazide değerlendirilir ve yorumlar birbirini tutarlı olur. Değerlendirme sırasında telefon uzakta kalırsa dikkat artar.
İlk üçte bir bölümden sonuna aroma yolculuğu
Bir sigarillonun aroması yanış boyunca değişir; bu yüzden yoğunluğu tek bir çekişle ölçmek doğru olmaz ayrıca erken acele edip hüküm vermek sık görülen bir hatadır. İlk üçte birlik bölümde koku genellikle hafif ama temiz gelir tabii ki bu sıralama her çubukta aynen tekrar etmeyebilir. No. 3 tubos yoğunluğu nasıl benzeri tüplü ve kısa bir çubukta bu evre çabuk geçer zira asıl tat çoğu zaman bu kısımda saklıdır. Orta bölümde yoğunluk çoğu zaman yükselir ve notalar belirginleşir ve genellikle başlangıçtaki çekişlerden edinilen izlenim yarım olur. Petit churchills yoğunluğu nasıl benzeri kalın çaplı bir vitolada bu yükseliş daha yavaş gelir gerçekten bu sebeple sakin gitmek ödüllendirir. Son bölümde sıcaklık yükseldiğinden acımsı notalar öne çıkabilir nitekim ısınmış tütün asıl tadını yalnızca orta kısımda gösterir. Üç evre için ayrı bir puan vermek daha adil sonuç verir. Evrelerin geçişi genellikle keskin değildir, o nedenle kabaca üç parçaya bölmek işinizi görür. Değişimleri yakalamak adına nefes sıklığını değiştirmemek önemlidir. Çok sık çekmek ısıyı yükseltir hem de tadı çarpıtır.
Yoğunluğa puan vermenin pratik yolu
Yoğunluğu puanlamak kişisel yorumu daha okunur kılar mutlaka sabit ışık ve sakin bir köşe seçilmelidir. Bir ile beş arası giden bir skala çoğu tadımcı için yeterlidir bu da tadım notlarını insandan insana daha tutarlı kılar. Bir hafif aromayı, 5 ise damakta baskın duran yoğun notayı anlatır böylece odak bölünmez ve yorum kalitesi artar. Petit julietas benzeri ince ve kısa bir çubuk genellikle düşük basamaklarda yer alır ve ileride okunduğunda neyi kastettiğiniz kolayca anlaşılır. Petit julietas 25'lik nasıl içilir gibi aynı boydaki bir kutu de tatlı notaları yüzünden yakın bir not alabilir aksi halde aynı ürün iki farklı puan alabilir. Notu yazmadan önce en az üç çekiş yapmak şarttır öte yandan yarım notlar vermek fazladan bir yük yaratır. Ölçeği her seferinde değiştirmemek karşılaştırmayı mümkün kılar. Skalanın orta noktası en çok tercih edilen puandır, çünkü dengeli aromalar büyük kısmını kapsar. Uçlardaki puanlar yalnızca istisnai hâllerde verilmelidir. Bu sayede kayıtlar ayırt edici olur.
Çubuk kalınlığı aromayı nasıl değiştirir
Çubuğun kalınlığı, dumanın hızını ve yoğunluğunu belirgin biçimde değiştirir bu yüzden yanış hattının eşit gitmesini de izlemek gerekir. Dar çaplı bir çubuk daha çabuk yanar, bu yüzden baharatlı tonlar erken öne çıkar gerçekten ince çubuklarda ısı artışı çok daha hızlıdır. Romeo y julieta petit royales benzeri ince ve kısa bir çubukta bu etkiyi kolayca fark edersiniz ısınma temposu ise tadı hemen değiştiren bir unsurdur. Kalın çubuklarda çekiş daha serin akar ama notalar daha geç açılır ve bu çabukluk aromanın okunma süresini kısaltır. Regalias de londres yoğunluğu nasıl benzeri tatlılığı öne alan bir kutu bu farkı güzel gösterir kül oluşumu dengesizse not kısmına yazılmalıdır. Serin duman aromayı daha ayrıntılı kılar ama şiddetini düşürmez tersine geniş gövdede duman daha uzun bir süreye yayılır. Bu yüzden çapı not defterine yazmak unutulmamalı. Farklı kalınlıklarda iki çubuğu aynı oturumda denerken ilk olarak inceyi ardından geniş çaplıyı içmek iyi olur. Bu şekilde yoğun aroma hafif olanın izlenimini gölgelemez. İkisi arasındaki ara süresi en az yarım saat tutulmalıdır.
Koku ile tadı birbirinden ayırarak değerlendirme
Lezzet iki kanaldan algılanır: dildeki his ve burnun duyduğu koku hâlbuki ikisi birbirini besler ama aynı şey değildir. Gücü dikkatle yorumlamak için ikisini ayrı ayrı kaydetmek gerekir bu fark ilk bakışta küçük görünse de sonuçları epey değiştirir. Dumanı dudaktan verirken burundan yavaşça çıkarmak retrohale yöntemidir örneğin hafif bir nefes kokuyu çok zengin açar. Short churchills yoğunluğu nasıl benzeri kremsi bir robusto bu denemede koku katmanını net gösterir ayrıca nezle halindeyken yapılan değerlendirmeler sağlam sayılmaz. Short sports tadım notları benzeri ince bir çubuk ise kuru notayı daha kısa bırakır sert bir çekiş de narin notaları siler. Güç dilde zayıf ama burunda belirgin çıkabilir benzer biçimde ağır bir yemekten hemen sonra algı körelir. Bu iki izlenimi karşılaştırmak aydınlatıcıdır; İki puanı ayrı yazmak kafa karışıklığını giderir. Yeni başlayan tadımcılar açısından önce burundan gelen ipuçlarına bakmak işi basitleştirir. Deneyim arttıkça damak tarafı da ayrıntı göstermeye başlar. Farklı kokuları adlandırmayı denemek algıyı güçlendirir.
Damak temizliği ve eşlikçi içecek seçimi
Ağız doyduğunda yoğunluk olduğundan zayıf algılanır üstelik yemek aralarında deneme yapıyorsanız bu ayrıntı daha da önem kazanır. Dolayısıyla her çubuktan önce oda sıcaklığında bir yudum su içmek yararlı olur bu basit önlem aroma gücünün olduğu gibi okunmasını sağlar. Wide churchills tadım notları gibi geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu tadılıyorsa sade soda daha uygundur çünkü yorgun bir ağız en belirgin notayı dahi soluk hissettirir. Şekersiz kahve kavrulmuş notalarını öne çıkarır, şekerli içecek ise onları bastırır üstelik buzlu sıvılar damağı duyarsızlaştırır ve tat hissini düşürür. Beşli ince puro paketi benzeri ince ve beşli bir pakette çiçeksi karakteri su ile daha temiz görünür o nedenle hazırlık adımı ihmal edilmemelidir. Eşlikçiyi her tadımda sabit tutmak karşılaştırmayı bozmaz gerçekten tatlı içecekten sonra baharatlı tonlar olduğundan sert hissedilir. Doyduktan hemen sonra değerlendirme denemek doğru olmaz. Kahve ve su haricinde sade çay de düşünülebilir; asıl mesele seçimin şekersiz olmasıdır. Damak tazelendikten sonra birkaç dakika beklemek faydalıdır. Hızlıca başlanan değerlendirme çoğunlukla hatalı sonuçlanır.
Küçük çubuklarda aroma nasıl okunur
Sigarillo formatında içim hızlı sürdüğünden aroma dalgalanması daha az bir aralıkta yaşanır üstelik başlangıç notu bu ölçülerde çabucak kaybolabilir. Bu yüzden ilk çekişler ve bitiş arasındaki oynamayı görmek özen ister bu sebeple küçük bir çubuk uzun bir puroya oranla daha dikkatli izlenmelidir. Club kalınlığında sigarillo gibi club kalınlığında bir çubuk ortadaki evreyi uzatır ve aroma gücünü izlemeyi rahatlatır çünkü her nefesin payı daha büyüktür. Teneke kutulu mini sigarillo benzeri mini ölçü de kakao tonunu çabucak gösterip biter çünkü değişim dakikalar değil birkaç çekişte gerçekleşir. Mini ölçülerde iki çubuk denemek tek denemeden daha sağlam sonuç sunar bu nedenle sakin ve dengeli nefes tercih edilir. Kutu aroması başlangıçtaki ilk izlenimi belirler dolayısıyla yazmayı çubuk yanarken değil bitişten hemen sonra denemek daha rahattır. Bunu ayrı kaydetmek iyidir. Ölçü kısaldıkça aroma katmanı daralır, ama yoğunluk algısı aynı kalabilir. Bu nedenle küçük çubuk notlarını büyük boy kayıtlarıyla doğrudan kıyaslamamak gerekir. Ayrı sayfa açmak işe yarar.
Tekrarlı tadımla yoğunluk yargısını sağlamlaştırmak
Tek seferlik bir deneme aroma gücü hakkında güvenilir bir fikir vermez yani her tadım bir öncekinin üzerine eklenir. Ruh hali, ortam ve zaman algıyı etkiler bu düzen üç dört tadımdan sonra belirgin fayda verir. Bu yüzden küçük bir not defteri tutmak işe yarar yoksa benzer notalar defalarca yeniden öğrenilir. Tadımda 20 aniversario gibi yıl dönümü sürümü bir puro farklı günlerde tadıldığında sedir notası aynı kalıyor mu anlaşılır üstelik aynı çubuğa geri dönüp bakmak ilerlemeyi görmenizi sağlar. Bastiones kutusu tadım notları gibi koyu ve kalın gövdeli bir kutu de yoğunluk puanının ne kadar sabit kaldığını gösterir bu da boşa emeğe yol açar. Saat, çubuk adı ile puan deftere girilmelidir nitekim en eski kayıtlar sonradan açıldığında şaşırtıcı sapmalar barındırır. Notlar arasında iki puandan çok sapma varsa koşullar yeniden düşünülmelidir. Zamanla kendi ölçütünüz netleşir. Kayıtta öz ifadeler ayrıntılı paragraflardan daha kullanışlıdır. Mesela orta bölüm güçlü sedir kokusu gibi bir kayıt yeterli olur. Sonradan bakıldığında anlaşılır kalmalıdır.
Yumuşak içim ile güçlü aroma arasındaki denge
Dolgunluk, içimin damaktaki dokusunu anlatır; aroma gücü de tatların belirginliğidir çünkü bu iki özellik aynı yönde hareket etmek zorunda değildir. Bu iki kavram sıklıkla birbirine karıştırılır, oysa bağımsız ölçülür bu ikisini ayrı düşünmek nihayetinde daha gerçekçi bir yorum doğurur. San cristobal el principe puro gibi küçük boy, yumuşak bir puro ince dokulu olup sütlü kahve notasını belirgin verebilir mesela sert bir içim zayıf bir tatla gelebilir. La cabaña gibi dengeli bir kutu ise orta dolgunlukla badem notasını yüksek taşır üstelik dolgun bir duman notasız de kalabilir. Yani hafif içimli bir puro güçlü lezzet sunabilir aksi durum de geçerlidir. Farkı görmek için iki puan tutmak işe yarar bu sebeple tek ifadeyle güçlü yazmak yerine ayrı ayrı yorumlamak önerilir. Gövdeye bakarak yoğunluğu tahmin etmek yanlış sonuç verir. Aynı gövdeli iki ürün arasında aroma ayrımı bulmak ince bir iştir. Bu yeteneğin gelişmesi zaman ve tekrarlı kayıt almayı gerektirir. Nihayetinde en iyi ölçüt kişisel tercihiniz olacaktır.
Nem ve havalandırma ile yoğunluk algısı
Oda, yoğunluk algısını en az çubuğun kendisi kadar etkiler yani en sağlam değerlendirme şartları sabitlemekle mümkündür. Fazla kuru bir ortamda tütün hızlı yanar ve baharatlı tonlar abartılır bu nedenle oda koşullarını da kayda geçirmek akıllıca olur. Çok nemli havada ise duman tıkanır ve aroma bastırılır sıcaklık de tütünün yanma hassasiyetini değiştiren ayrı bir etkendir. San cristobal la prado puro benzeri ahşap kutulu bir purosunu değerlendirirken kutunun tuttuğu nemi dikkate almak yararlıdır aksi halde iki ayrı günde ortaya çıkan puan farkı üründen kaynaklanıyor sanılır. Magnífico onlu kutu benzeri orta gövdeli onlu bir kutu benzer şartlarda karşılaştırılırsa ayrım daha doğru okunur tadım günü seçerken bunu unutmayın. Temiz hava ortamdaki yabancı kokuları azaltır, parfüm de koku duyusunu şaşırtır oysa gerçek neden çoğu zaman ortamdaki hava ya da esinti olur. Tadımı her seferinde benzer koşullarda yapmak en güvenilir yöntemdir. Havasız bir ortamda koku birikirse sonraki çubuğun tadı yanlış algılanabilir. Pencere açıklığı sağlamak genellikle işe yarar. Hava akımı çok sertse yanış yapısı bozulur.